
EU261 เคลม ไฟลท์ดีเลย์ ใครได้ชดเชยบ้าง ยื่นเรื่องยังไง
บรรยากาศที่สนามบินในยุโรปกำลังคึกคัก เตรียมตัวจะได้กลับบ้านหรือเดินทางไปเที่ยวเมืองอื่นต่อ แต่จู่ ๆ หน้าจอบอกเวลาเที่ยวบินของคุณกลับขึ้นตัวหนังสือสีแดงแจ้งความล่าช้าแบบไม่มีกำหนดเสียอย่างนั้น พอเจอสถานการณ์แบบนี้หลายคนคงมีคำถามในใจว่า เราสามารถทำอะไรได้บ้างนอกจากต้องนั่งรอไปเรื่อย ๆ ให้ถึงเวลาเรียกขึ้นเครื่อง คำตอบก็คือหากเที่ยวบินอยู่ในขอบเขต EU261 ถึงปลายทางล่าช้าตามเกณฑ์ และไม่ได้เกิดจากเหตุสุดวิสัย ผู้โดยสารอาจมีสิทธิ์ขอเงินชดเชยสูงสุด 600 ยูโรตามระยะทางและระยะเวลาที่ล่าช้า
ลองมาดูกันว่ากฎการบินยุโรปฉบับนี้ให้ความคุ้มครองเที่ยวบินแบบไหนบ้าง จ่ายเงินชดเชยตามระยะทางอย่างไร และขั้นตอนการยื่นเรื่องจริง ๆ ต้องเตรียมเอกสารอะไร บทความนี้จะมาสรุปเงื่อนไขสำคัญทั้งหมดที่สายเดินทางท่องยุโรปต้องรู้ พร้อมบอกเช็คลิสต์สิ่งสำคัญที่ควรทำตอนอยู่หน้าเกตเพื่อรักษาสิทธิ์ของตัวเองให้ครบถ้วน
เงื่อนไขและอัตราเงินที่ได้ชดเชย EU261 ตามระยะทางบิน
ชื่อเต็มทางการของกฎหมายตัวนี้คือ Regulation (EC) No 261/2004 of the European Parliament and of the Council of 11 February 2004 ซึ่งเป็นกฎระเบียบว่าด้วยสิทธิผู้โดยสารกรณีถูกปฏิเสธการขึ้นเครื่อง (denied boarding) เที่ยวบินถูกยกเลิก (cancellation) และเที่ยวบินล่าช้ามาก (long delay) คนเดินทางส่วนใหญ่จะเรียกกันสั้น ๆ ว่ากฎ EU261 ของสหภาพยุโรป (EU) กฎนี้กำหนดสิทธิผู้โดยสารในกรณีที่เข้าเงื่อนไข แต่ต้องจำไว้ว่าไม่ใช่ไฟลท์ที่ช้าทุกไฟลท์จะสามารถเบิกเงินชดเชยได้เสมอไป เพราะมีเงื่อนไขเรื่องเส้นทางและสาเหตุมากำกับอย่างชัดเจน

ไฟลท์ดีเลย์แบบไหนเข้าข่ายขอเคลมได้บ้าง
เที่ยวบินที่จะเข้าข่ายได้รับการคุ้มครองต้องเป็นไฟลท์ที่บินออกจากสนามบินในกลุ่มประเทศ EU ไม่ว่าจะให้บริการโดยสายการบินสัญชาติใดก็ตาม (เช่น บินออกจากปารีสหรือเยอรมนีกลับมาไทย) ส่วนเที่ยวบินจากประเทศนอก EU เข้าสู่ EU กฎนี้จะคุ้มครองเฉพาะเที่ยวบินที่ให้บริการโดยสายการบินของสหภาพยุโรป (EU airline/Community carrier) เท่านั้น และมีข้อแม้สำคัญว่าผู้โดยสารต้องยังไม่ได้รับ benefits, compensation หรือ assistance จากประเทศนอก EU มาก่อนหน้านี้
อีกหนึ่งจุดสำคัญที่จะชี้ขาดว่าเราจะได้เงินชดเชยหรือไม่ คือระยะเวลาความล่าช้า เที่ยวบินนั้นต้องพาคุณไปถึงจุดหมายปลายทางล่าช้าตั้งแต่ 3 ชั่วโมงขึ้นไปเมื่อเทียบกับเวลาที่ระบุไว้ในตั๋วโดยสาร ไม่ใช่นับแค่ตอนเครื่องบินออกจากเกตล่าช้าอย่างเดียว และที่สำคัญที่สุดคือ ผู้โดยสารอาจไม่มีสิทธิ์รับเงินชดเชยหากความล่าช้านั้นเกิดจากเหตุสุดวิสัย (extraordinary circumstances) โดยทางสายการบินจะมีหน้าที่เป็นฝ่ายพิสูจน์ให้ได้ว่าความล่าช้าเกิดจากเหตุดังกล่าวจริง
นอกจากกรณีล่าช้าแล้ว สำหรับคนที่เจอแจ็กพอตเที่ยวบินถูกยกเลิก (cancellation) ผู้โดยสารก็มีสิทธิ์เรียกร้องเงินชดเชยตามอัตรา 250, 400 หรือ 600 ยูโรตามระยะทางเช่นเดียวกัน แต่ก็จะมีเงื่อนไขข้อยกเว้นอยู่บ้าง เช่น จะไม่มีสิทธิ์รับเงินชดเชยหากสายการบินแจ้งยกเลิกเกิน 14 วันล่วงหน้า หรือสายการบินสามารถจัดเที่ยวบินใหม่ (re-routing) ที่พาเราไปถึงปลายทางได้ใกล้เคียงกับเวลาเดิมตามเกณฑ์ที่กำหนด หรือถ้าการยกเลิกเที่ยวบินนั้นเป็นกรณีที่เกิดจากเหตุสุดวิสัยที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้
ระยะเวลาล่าช้าและจำนวนที่ได้ชดเชย 600 ยูโร
จำนวนเงินชดเชยที่สายการบินต้องจ่ายนั้นไม่ได้เท่ากันทุกคน แต่จะถูกแบ่งตามระยะทางของเที่ยวบิน และระยะเวลาที่ล่าช้าเมื่อคุณเดินทางไปถึงจุดหมายปลายทาง หากตรวจสอบและพิสูจน์แล้วว่าสายการบินต้องเป็นฝ่ายรับผิดชอบและไม่ได้เกิดจากเหตุสุดวิสัย เราสามารถเรียกร้องเงินชดเชยได้ตั้งแต่ 250 ยูโร ไปจนถึงยอดสูงสุดที่ 600 ยูโร โดยแบ่งเป็น 4 กรณีหลัก ๆ ตามตารางด้านล่างนี้
| ระยะทางเที่ยวบิน | ความล่าช้าเมื่อถึงปลายทาง | เงินชดเชย |
|---|---|---|
| ไม่เกิน 1,500 กิโลเมตร | 3 ชั่วโมงขึ้นไป | 250 ยูโร |
| ภายใน EU มากกว่า 1,500 กิโลเมตร และเที่ยวบินอื่น 1,500 - 3,500 กิโลเมตร | 3 ชั่วโมงขึ้นไป | 400 ยูโร |
| ระหว่าง EU กับนอก EU ระยะทางมากกว่า 3,500 กิโลเมตร | ตั้งแต่ 3 ชั่วโมงแต่ไม่ถึง 4 ชั่วโมง | 300 ยูโร |
| ระหว่าง EU กับนอก EU ระยะทางมากกว่า 3,500 กิโลเมตร | 4 ชั่วโมงขึ้นไป | 600 ยูโร |
เอกสารที่ต้องเตรียมและวิธียื่นเรื่องเมื่อเกิดเหตุ
เมื่อแน่ใจแล้วว่าเที่ยวบินของตัวเองดีเลย์หนักแน่ ๆ สิ่งแรกที่ต้องทำคือตั้งสติแล้วเริ่มเก็บหลักฐานทุกอย่างที่มีทันที เพราะการไปตามหาเอกสารเอาทีหลังตอนบินกลับมาถึงบ้านแล้วเป็นเรื่องที่วุ่นวายมาก จึงควรเก็บหลักฐานที่เกี่ยวข้องตั้งแต่เนิ่น ๆ

หลักฐานสำคัญที่ห้ามทิ้งและต้องขอจากพนักงาน
หากเที่ยวบินดีเลย์นานจนเราต้องควักกระเป๋าจ่ายค่าอาหารหรือเครื่องดื่มเองระหว่างที่รออยู่ที่สนามบิน ให้พยายามเก็บใบเสร็จค่าใช้จ่ายเหล่านั้นไว้ทั้งหมดด้วย เนื่องจากสายการบินควรจะต้องรับผิดชอบจ่ายคืนค่าใช้จ่ายที่จำเป็นและสมเหตุสมผลให้เราตามความเป็นจริง นอกจากนี้ยังมีแบบฟอร์มคำร้อง (complaint form) ของสายการบินที่ต้องเตรียมให้พร้อมสำหรับการยื่นเรื่อง
ตามกฎหมายแล้ว เมื่อเกิดกรณีปฏิเสธการขึ้นเครื่อง (denied boarding), เที่ยวบินถูกยกเลิก (cancellation), เที่ยวบินออกเดินทางล่าช้าเกิน 2 ชั่วโมง หรือถึงปลายทางล่าช้ามาก สายการบินมีหน้าที่ต้องออกเอกสารชี้แจง (written notice) ที่อธิบายกฎเรื่อง compensation และ assistance อย่างชัดเจน เราสามารถขอเอกสารฉบับนี้จากพนักงานเพื่อเก็บไว้เป็นหลักฐานสำคัญประกอบการยื่นเรื่องขอเคลมในภายหลังได้เลย
ช่องทางติดต่อสายการบินเพื่อรักษาสิทธิ์
ให้เริ่มยื่นคำร้องต่อสายการบินที่ให้บริการเที่ยวบินนั้น (operating airline) โดยใช้แบบฟอร์มคำร้องของสายการบิน แม้จะซื้อตั๋วจากผู้ขายรายอื่น ให้เข้าไปที่เว็บไซต์ทางการของสายการบินนั้น ๆ กรอกข้อมูลรายละเอียดเที่ยวบินให้ครบถ้วนพร้อมแนบหลักฐานที่เราเก็บรวบรวมมา
หลังจากส่งเรื่องไปแล้ว หากไม่ได้รับคำตอบภายใน 2 เดือน หรือผู้โดยสารไม่พอใจคำตอบของสายการบิน เราสามารถนำเรื่องนี้ไปร้องเรียนต่อหน่วยงานระดับชาติ (national authority) ของประเทศที่เกิดเหตุการณ์ขึ้นได้ภายในเวลาที่สมเหตุสมผล หน่วยงานรัฐเหล่านี้จะให้ความเห็นทางกฎหมายที่ไม่มีผลผูกพัน (non-binding legal opinion) เกี่ยวกับกรณีของเราต่อไป
ค้นหาช่องทางติดต่อหน่วยงานระดับชาติเพื่อร้องเรียนเรื่องสิทธิผู้โดยสารในยุโรปพาทีมไปยุโรป จัดการทริปเมื่อเที่ยวบินมีปัญหาอย่างไรให้ราบรื่น
การเดินทางไปเที่ยวคนเดียวแล้วเจอไฟลท์ดีเลย์ว่าเหนื่อยแล้ว แต่ถ้าเป็นการพาทีมงานไปประชุมหรือดูงานที่ต่างประเทศ ปัญหานี้จะยิ่งสร้างความวุ่นวายอย่างหนัก เพราะมีเรื่องแผนงานของบริษัท การจองโรงแรม และตารางการประชุมมาเกี่ยวด้วย หากต้องรอที่สนามบินนาน สายการบินมีหน้าที่เบื้องต้นที่ต้องจัดหาความช่วยเหลือ (assistance) เช่น อาหาร เครื่องดื่ม และช่องทางสื่อสารให้สมาชิกทุกคนเมื่อเลยเวลาที่กำหนด (เช่น ล่าช้า 2 ชั่วโมงขึ้นไปสำหรับเที่ยวบินไม่เกิน 1,500 กิโลเมตร หรือล่าช้า 3 ชั่วโมงขึ้นไปสำหรับเที่ยวบินภายใน EU ที่ไกลกว่า 1,500 กิโลเมตร) และหากเวลาออกเดินทางใหม่เป็นอย่างน้อยวันถัดจากกำหนดเดิม ผู้โดยสารที่เข้าเงื่อนไขมีสิทธิ์ได้รับที่พัก (hotel accommodation) และการเดินทางระหว่างสนามบินกับที่พัก (transport) ตามหลักเกณฑ์

ต้องทำความเข้าใจก่อนว่าสิทธิ์ตามกฎ EU261 ถือเป็นของผู้โดยสารแต่ละคน ในกรณีที่เที่ยวบินถูกยกเลิก ผู้โดยสารที่อยู่ในขอบเขตของกฎหมาย EU261 มีสิทธิ์เลือก 1 ใน 3 ทางเลือก ได้แก่ ขอรับเงินคืน (reimbursement), เปลี่ยนเที่ยวบินไปถึงปลายทางโดยเร็วที่สุด หรือเปลี่ยนเที่ยวบินในวันหลังที่ผู้โดยสารสะดวกภายใต้เงื่อนไขการขนส่งที่เทียบเคียงกันและมีที่นั่งว่าง และอีกเรื่องที่คนจัดทริปควรเตรียมตัวไว้คือ กรณีที่มีการต่อเครื่อง (connecting flight) หากเป็นการจองในบุ๊กกิ้งเดียวกันทั้งหมดและเที่ยวบินเริ่มต้นเดินทางออกจาก EU สิทธิ์ในการเรียกร้องเงินชดเชยเมื่อไปถึงปลายทางล่าช้าเกิน 3 ชั่วโมงก็ยังอาจมีอยู่ แม้ว่าเที่ยวบินที่นำไปต่อเครื่องนั้นจะให้บริการโดยสายการบินนอก EU ก็ตาม สิ่งที่คนดูแลกรุ๊ปควรทำหน้างานคือให้ใครสักคนเป็นศูนย์กลางคอยรวบรวมข้อมูลการเดินทางของทุกคนไว้ด้วยกัน เพื่อให้ง่ายต่อการติดตามเรื่องชดเชยกับสายการบินในภายหลังแบบไม่ตกหล่น
สำหรับองค์กรที่ต้องการผู้ช่วยรับมือกับเหตุการณ์ไม่คาดฝัน BENS มีบริการดูแลการเดินทางและจัดทริปองค์กรแบบครบวงจร เราช่วยวางแผนการเดินทางและเตรียมแผนสำรองสำหรับทริปองค์กร เพื่อช่วยประสานงานและหาทางเลือกเมื่อเกิดปัญหาเที่ยวบินล่าช้าหรือยกเลิก หากสนใจสามารถติดต่อเพื่อสอบถามขอบเขตบริการได้
บริการจองตั๋วเครื่องบินยุโรปสำหรับองค์กร โปรแกรมทัวร์ยุโรปสำหรับองค์กร ติดต่อ BENS เพื่อปรึกษาแผนเดินทางบทความที่น่าสนใจเกี่ยวกับการเตรียมพร้อมทริปยุโรป
อ่านต่อ: สไตรค์ฝรั่งเศสและรถไฟเยอรมันหยุดวิ่ง แผนรับมือเมื่อยุโรปประท้วงกลางทริป อ่านต่อ: ล้วงกระเป๋าในยุโรป ระบบป้องกันระดับทีมสำหรับปารีส บาร์เซโลนา โรมคำถามที่พบบ่อย
กฎ EU261 คุ้มครองผู้โดยสารทุกคนหรือไม่
คุ้มครองผู้โดยสารทุกคนที่บินออกจากสนามบินใน EU ไม่ว่าจะใช้สายการบินสัญชาติใดก็ตาม แต่ถ้าบินจากนอก EU เข้าสู่ EU จะคุ้มครองเฉพาะเที่ยวบินที่ให้บริการโดยสายการบินของสหภาพยุโรป และผู้โดยสารต้องยังไม่ได้รับ benefits, compensation หรือ assistance จากประเทศนอก EU
หากเที่ยวบินล่าช้าเพราะสภาพอากาศเลวร้าย จะเคลมเงินชดเชยได้ไหม
ผู้โดยสารอาจไม่มีสิทธิ์รับเงินชดเชยเมื่อสายการบินพิสูจน์ได้ว่าความล่าช้าเกิดจากเหตุสุดวิสัย (extraordinary circumstances)
จำนวนเงินชดเชยสูงสุดที่สามารถเรียกร้องได้คือเท่าไหร่
ผู้โดยสารสามารถเรียกร้องเงินชดเชยได้สูงสุด 600 ยูโร สำหรับเที่ยวบินระหว่าง EU กับประเทศนอก EU ที่มีระยะทางมากกว่า 3,500 กิโลเมตร และเดินทางไปถึงปลายทางล่าช้าตั้งแต่ 4 ชั่วโมงขึ้นไป
เอกสารสำคัญที่สุดที่ใช้ยื่นเรื่องเคลมคืออะไร
ควรเก็บเอกสารชี้แจง (written notice) จากสายการบิน แบบฟอร์มคำร้อง (complaint form) ของสายการบิน และใบเสร็จรับเงินค่าใช้จ่ายที่จำเป็นระหว่างรอเพื่อใช้สำหรับยื่นขอคืนเงิน
ถ้ายื่นเรื่องไปแล้วสายการบินไม่ตอบกลับต้องทำอย่างไร
หากสายการบินไม่ตอบกลับภายใน 2 เดือน หรือผู้โดยสารไม่พอใจกับคำตอบ สามารถร้องเรียนต่อหน่วยงานระดับชาติ (national authority) ของประเทศที่เกิดเหตุได้ภายในเวลาที่สมเหตุสมผล โดยหน่วยงานจะให้ความเห็นทางกฎหมายที่ไม่มีผลผูกพัน