
รถโค้ช ยุโรป กฎคนขับ สรุปชั่วโมงทำงานและเวลาพักตามกฎ EU
พอจัดทริปยุโรปด้วยรถโค้ช หลายคนเพิ่งรู้ว่าตารางที่วางไว้อาจใช้จริงไม่ได้ เพราะคนขับมีข้อจำกัดเรื่องเวลาขับและเวลาพัก แล้วคนจัดทริปต้องรู้กฎอะไรบ้างก่อนวางโปรแกรม?
คำตอบอยู่ที่มาตรฐานความปลอดภัยบนท้องถนนของยุโรปครับ รถโค้ชที่ออกแบบหรือดัดแปลงถาวรให้บรรทุกเกิน 9 คนรวมคนขับ และอยู่ในขอบเขตของกฎหมาย ต้องใช้ tachograph เพื่อบันทึกข้อมูลรถและกิจกรรมของคนขับ บทความนี้จะสรุปกฎคนขับรถโค้ชในยุโรปแบบเข้าใจง่าย ทั้งชั่วโมงขับขี่สูงสุด เกณฑ์แวะพักระหว่างวัน และกฎรอบสัปดาห์ เพื่อให้คุณนำไปวางแผนโปรแกรมเที่ยวและจัดสรรเวลาแวะพักได้อย่างราบรื่น
กฎคนขับรถโค้ชในยุโรป และการทำงานของระบบ tachograph
การนั่งรถโค้ชชมวิวสวย ๆ ระหว่างเมืองในยุโรปถือเป็นทางเลือกยอดฮิตของกรุ๊ปทัวร์และทริปดูงาน แต่การวิ่งรถที่นี่ไม่ได้ยืดหยุ่นตามความสะดวกของผู้โดยสารเท่านั้น การเดินทางด้วยรถโค้ชที่อยู่ในขอบเขต Regulation (EC) No 561/2006 ต้องปฏิบัติตามกฎเวลาขับและเวลาพักของสหภาพยุโรป

ระเบียบความปลอดภัย Regulation (EC) No 561/2006 ของสหภาพยุโรป
กฎหมายหลักที่คุมเข้มเรื่องชั่วโมงการขับรถและเวลาพักผ่อนของคนขับคือ Regulation (EC) No 561/2006 ของสหภาพยุโรป (EU) ซึ่งบังคับใช้กับการขนส่งผู้โดยสารทางถนนด้วยรถที่ออกแบบหรือดัดแปลงถาวรให้บรรทุกเกิน 9 คนรวมคนขับ ไม่ว่าจะวิ่งภายในกลุ่มประเทศ EU หรือเดินทางระหว่าง EU กับสวิตเซอร์แลนด์และกลุ่ม European Economic Area ก็ต้องใช้กฎนี้ (ส่วนเส้นทางที่ออกนอกขอบเขตนี้อาจไปอยู่ใต้ข้อตกลง AETR แทน)
เป้าหมายหลักของ Regulation (EC) No 561/2006 คือการทำให้เงื่อนไขการแข่งขันในภาคขนส่งทางถนนสอดคล้องกัน และยกระดับสภาพการทำงานรวมถึงความปลอดภัยบนท้องถนน บริษัทรถโค้ชจึงมีหน้าที่จัดตารางงาน ให้คำแนะนำ และตรวจสอบให้คนขับปฏิบัติตามกฎเวลาขับและช่วงพักอย่างเคร่งครัด
ระบบ tachograph บันทึกข้อมูลการขับขี่แบบดิจิทัลอย่างไร
เพื่อให้มั่นใจว่ามีการทำตามระเบียบความปลอดภัยอย่างแท้จริง สหภาพยุโรปจึงออกกฎหมาย Regulation (EU) No 165/2014 บังคับให้รถที่เข้าข่ายตามกฎนี้ต้องติดตั้งอุปกรณ์ที่เรียกว่า tachograph เพื่อทำหน้าที่บันทึกข้อมูลการทำงาน
ตัวอุปกรณ์ digital tachograph จะบันทึกข้อมูลแบบอัตโนมัติลงในเครื่องและบัตรประจำตัวคนขับ (driver card) ตั้งแต่ระยะทาง ความเร็ว เวลา ตัวตนคนขับ กิจกรรมการทำงาน (เช่น เวลาขับรถ เวลาทำงานอื่น เวลาพัก) ไปจนถึงประวัติระบบขัดข้อง ส่วนรุ่น smart tachograph ยังบันทึกตำแหน่งรถเมื่อเริ่มและจบวันทำงาน ตอนข้ามพรมแดน และทุก 3 ชั่วโมงของเวลาขับสะสม ข้อมูลจาก tachograph ใช้ประกอบการตรวจริมถนน (roadside checks) และการตรวจ ณ สถานประกอบการ (premises checks) ได้
ชั่วโมงขับรถและเวลาพักระหว่างวัน ตามกฎหมายยุโรป
ถ้าอยากจัดโปรแกรมเที่ยวยุโรปให้เป๊ะ เราต้องเข้าใจลิมิตเวลาของคนขับรถโค้ชก่อนครับ เพราะกฎหมายไม่ได้กำหนดแค่เพดานเวลาขับรถรายวัน แต่ยังลงลึกไปถึงจังหวะแวะพักระหว่างทางและการนอนพักผ่อนเมื่อจบวันด้วย

ขับติดต่อกันไม่เกิน 4 ชั่วโมงครึ่ง และเกณฑ์การหยุดพัก 45 นาที
ตามข้อกำหนดใน Regulation (EC) No 561/2006 Article 7 เมื่อคนขับขับรถครบ 4 ชั่วโมง 30 นาที ต้องหยุดพักต่อเนื่องอย่างน้อย 45 นาทีก่อนขับต่อ เว้นแต่เข้าสู่ช่วงพักผ่อน (rest period)
แต่ในหน้างานจริง การแวะพัก 45 นาทีนี้สามารถแบ่งออกเป็น 2 ช่วงได้ครับ คือช่วงแรกพักอย่างน้อย 15 นาที และตามด้วยช่วงที่สองพักอย่างน้อย 30 นาที (ต้องเรียง 15 แล้วตามด้วย 30 เท่านั้น) หรือถ้าเป็นบริการรถโค้ชท่องเที่ยวแบบไม่ประจำทาง (occasional passenger service) กฎหมายยังเปิดช่องให้แบ่งพักเป็น 2 ช่วง ช่วงละอย่างน้อย 15 นาทีได้ภายใต้เงื่อนไขที่กำหนด ซึ่งจังหวะพักรถเหล่านี้ก็คือเวลาที่กรุ๊ปทัวร์จะได้ลงไปเข้าห้องน้ำหรือยืดเส้นยืดสายระหว่างการเดินทางนั่นเอง
ขับได้สูงสุด 9 ชั่วโมงต่อวัน และเวลาพักผ่อนประจำวัน 11 ชั่วโมง
ส่วนการขับรถตลอดทั้งวัน กฎหมายกำหนดให้คนขับมีเวลาขับรถรายวัน (daily driving time) ได้ไม่เกิน 9 ชั่วโมงครับ แต่ก็อนุญาตให้ขยายเป็นไม่เกิน 10 ชั่วโมงได้สูงสุดไม่เกิน 2 ครั้งต่อสัปดาห์
และเมื่อจบทริปในแต่ละวัน คนขับจะต้องมีเวลาพักผ่อนประจำวัน (daily rest) ก่อนจะเริ่มงานรอบใหม่ โดยในทุก ๆ ช่วง 24 ชั่วโมงหลังจากการพักรอบที่แล้ว คนขับจะต้องได้พักแบบปกติ (regular daily rest) อย่างน้อย 11 ชั่วโมงต่อเนื่อง หรือในบางกรณีอาจใช้สิทธิ์พักแบบลดหย่อน (reduced daily rest) อย่างน้อย 9 ชั่วโมงแต่น้อยกว่า 11 ชั่วโมงได้ ซึ่งสิทธิ์ลดหย่อนนี้ทำได้สูงสุดไม่เกิน 3 ครั้งระหว่างช่วงพักประจำสัปดาห์ 2 ครั้ง
พอมีกฎที่บังคับให้พักอย่างน้อย 11 ชั่วโมงแบบนี้ เวลาที่คนขับพร้อมทำงานในแต่ละวันจึงมีจำกัด และกฎยังแยกเพดานเวลาขับ (สูงสุด 9 ชั่วโมง) ออกจากเวลาพักไว้ต่างหาก ไม่ได้กำหนดเป็นจำนวนชั่วโมงทำงานรวมต่อวัน การวางแผนเที่ยวแต่ละวันเลยต้องเผื่อเวลาให้ดี จะได้ไม่ไปกระทบเวลานอนของคนขับ
กฎรอบสัปดาห์และวันหยุดต่อเนื่องของคนขับรถโค้ช
สำหรับทริปไหนที่เที่ยวต่อเนื่องยาวนานหลายวัน สิ่งที่ต้องระวังอีกเรื่องคือเพดานเวลาขับรถรายสัปดาห์และวันหยุดพักประจำสัปดาห์ของคนขับครับ เพราะถ้าจัดโปรแกรมอัดแน่นมากเกินไป อาจเจอปัญหาคนขับมีชั่วโมงเหลือไม่พอสำหรับขับรถในช่วงท้ายทริปได้

จำกัดเวลาขับสะสม 56 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ และ 90 ชั่วโมงใน 2 สัปดาห์
นอกจากเพดานการขับแบบรายวันแล้ว กฎหมายยังควบคุมเพดานเวลาขับรถสะสมด้วย โดยในรอบ 1 สัปดาห์ คนขับจะสามารถขับรถรวมได้สูงสุดไม่เกิน 56 ชั่วโมง และเมื่อดูภาพรวม 2 สัปดาห์ติดต่อกัน ยอดเวลาขับสะสมทั้งหมดจะต้องไม่เกิน 90 ชั่วโมง
สมมติว่าในสัปดาห์แรกจัดทริปวิ่งทางไกลจนคนขับใช้โควตาเต็มเพดาน 56 ชั่วโมง พอเข้าสู่สัปดาห์ที่สอง ก็จะเหลือชั่วโมงขับรถน้อยลงตามสัดส่วนเพื่อไม่ให้รวมกันแล้วเกิน 90 ชั่วโมง ซึ่งระบบ tachograph จะคอยบันทึกข้อมูลเหล่านี้ไว้ทั้งหมด บริษัทรถโค้ชจึงต้องนำไปใช้วางแผนหมุนเวียนงานหรือจัดคนขับให้สัมพันธ์กับระยะทางอย่างระมัดระวัง
กำหนดเวลาเริ่ม weekly rest และข้อยกเว้นสำหรับรถโค้ชท่องเที่ยว
แล้วคนขับต้องมีช่วงพักยาวประจำสัปดาห์ตอนไหน? ตามกฎทั่วไป ช่วงพักประจำสัปดาห์ (weekly rest) ต้องเริ่มไม่ช้ากว่าการสิ้นสุด 6 ช่วง 24 ชั่วโมงนับจากช่วงพักประจำสัปดาห์ครั้งก่อนหน้า
นอกจากนี้ ในทุก 2 สัปดาห์ติดต่อกัน คนขับจะต้องได้พักแบบปกติ (regular) คือพักต่อเนื่องอย่างน้อย 45 ชั่วโมง จำนวน 2 ครั้ง หรือพักแบบ regular 1 ครั้ง ร่วมกับแบบลดหย่อน (reduced) อีก 1 ครั้ง ซึ่งแบบลดหย่อนคือการพักน้อยกว่า 45 ชั่วโมง (และภายใต้เงื่อนไข Article 8(6) อาจลดได้ถึงอย่างน้อย 24 ชั่วโมง)
แต่สำหรับคนขับรถโค้ชท่องเที่ยวที่ให้บริการแบบ single occasional passenger service จะมีข้อยกเว้นบางประการที่ยืดหยุ่นกว่า คืออาจเลื่อนเวลาเริ่ม weekly rest ไปได้ถึง 12 ช่วง 24 ชั่วโมงหลังจากการพักแบบ regular ครั้งก่อนหน้า ตามเงื่อนไข Article 8(6a) และหลังจากใช้ข้อยกเว้นนี้ คนขับก็ต้องได้พักชดเชยตามที่กฎหมายกำหนดครับ ดังนั้นผู้จัดทริปจึงไม่ควรนับวันกันเอง แต่ควรให้บริษัทรถโค้ชช่วยดูตารางและยืนยันว่าโปรแกรมสามารถใช้กฎทั่วไปหรือข้อยกเว้นนี้ได้บ้าง
จัดโปรแกรมเที่ยวยุโรปอย่างไร ไม่ให้ติดปัญหากฎชั่วโมงคนขับ
พอรู้ข้อจำกัดคร่าว ๆ แล้ว หลายคนอาจจะเริ่มกังวลว่าควรจัดโปรแกรมอย่างไรให้ลงตัว ซึ่งตามข้อบังคับ Regulation (EC) No 561/2006 ทั้งบริษัทขนส่ง ผู้จัดทัวร์ (tour operators) ผู้รับเหมาหลัก ผู้รับเหมาช่วง ไปจนถึงบริษัทจัดหาคนขับ ต่างก็มีหน้าที่ต้องร่วมกันดูแลให้ตารางเวลาขนส่งสอดคล้องกับกฎหมายครับ เพราะทุกฝ่ายต้องช่วยกันจัดตารางให้ถูกกฎ จึงควรวางเวลาเดินทางและจุดพักให้เรียบร้อยก่อนออกทริป ไม่ใช่รอให้คนขับแก้ตารางหน้างาน
คำนวณระยะทางและเผื่อเวลารถติดในแต่ละวัน
ตอนทำตารางเวลาเที่ยว เราควรวางตารางเดินทางและเวลาแวะพักให้สอดคล้องกับกฎเวลาขับและช่วงพัก โดยอย่าลืมเผื่อความคลาดเคลื่อนจากปัญหาการจราจรเอาไว้ในโปรแกรมด้วยครับ
ถึงแม้ว่าตาม Article 12 ของกฎหมายจะเปิดช่องให้คนขับเบี่ยงเบนจากกฎชั่วโมงขับขี่ได้บ้างเพื่อให้ขับไปถึงจุดหยุดพักที่เหมาะสม (โดยคนขับต้องบันทึกเหตุผลลงใน record sheet, printout หรือ duty roster เมื่อถึงจุดพัก) แต่ข้อยกเว้นนี้ทำได้เท่าที่จำเป็นเพื่อความปลอดภัยของบุคคล ยานพาหนะ หรือสัมภาระเท่านั้น และต้องไม่กระทบความปลอดภัยบนถนน เราจึงไม่สามารถอ้างข้อนี้เพื่อจัดโปรแกรมเที่ยวให้แน่นเกินจริงตั้งแต่แรกได้
เลือกจุดแวะพักระหว่างเมืองที่มีสิ่งอำนวยความสะดวก
สำหรับการเลือกจุดแวะพักระหว่างทาง เราควรเล็งจุดจอดพักที่มีความปลอดภัยและมีสิ่งอำนวยความสะดวกครบถ้วนไปพร้อมกัน ตามแนวทางของ Article 8a ว่าด้วย safe and secure parking areas แนะนำว่าจุดพักรถที่ดีควรมีห้องน้ำที่ถูกสุขลักษณะ แสงสว่างเพียงพอ มีอาหาร เครื่องดื่ม รวมถึงมีจุดติดต่อฉุกเฉินและระบบสื่อสารพร้อมใช้งาน
และถ้าคุณวางแผนวิ่งรถบนโครงข่ายเส้นทางหลักของยุโรป (TEN-T core network) ทางคณะกรรมาธิการยุโรปได้กำหนดแนวทางให้มีจุดจอดพักรถ (parking areas) กระจายตัวอยู่ประมาณทุก ๆ 100 กิโลเมตร เพื่อรองรับการพักผ่อนของคนขับรถบรรทุก (HGV) ผู้จัดทริปสามารถนำระยะห่างนี้มาใช้เป็นไอเดียคร่าว ๆ ในการกะระยะจุดพักรถโค้ชได้ครับ แต่ก็ไม่ใช่ข้อยืนยันว่าทุกเส้นทางจะมีจุดพักทุก ๆ 100 กิโลเมตร สุดท้ายแล้วเราก็ต้องตรวจตำแหน่งจุดพักจริงและจัดจังหวะให้เข้ากับเกณฑ์คนขับอยู่ดี
พาทีมเที่ยวยุโรป จัดเส้นทางรถโค้ชอย่างไรให้ปลอดภัยและตรงเวลา
การพาคณะทัวร์หรือกรุ๊ปองค์กรเดินทางในยุโรป การบริหารจัดการเส้นทางและเวลาของรถโค้ชถือเป็นงานที่ต้องอาศัยความเข้าใจข้อกฎหมายอย่างมาก เพราะตาม Regulation (EC) No 561/2006 Article 10(3) ระบุชัดเจนว่าบริษัทขนส่งต้องรับผิดชอบต่อการละเมิดกฎหมายของคนขับ แม้ว่าเหตุการณ์จะเกิดขึ้นในประเทศอื่นก็ตาม ข้อมูลที่ tachograph บันทึกไว้สามารถใช้ประกอบการตรวจริมถนน (roadside checks) และการตรวจ ณ สถานประกอบการ (premises checks) ได้
ดังนั้นการวางแผนร่วมกับทีมที่เชี่ยวชาญจะช่วยประกอบการจัดเส้นทาง เวลาแวะพัก และขอบเขตงานคนขับให้สอดคล้องกับกฎหมายตั้งแต่เริ่มแรกครับ สำหรับใครที่กำลังเตรียมตัวพาคณะเดินทาง สามารถดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ บริการเช่ารถโค้ชพร้อมคนขับ ฝรั่งเศสและยุโรป
หากต้องการแรงบันดาลใจในการวางแผนทริปท่องเที่ยว สามารถเลือกชมเส้นทางเดินทางตัวอย่างได้ที่ ดูโปรแกรมเที่ยวยุโรป
และถ้ามีข้อสงสัยเรื่องการจัดเส้นทาง เวลาเดินทาง หรือกำลังมองหาผู้ช่วยจัดทริปองค์กรในยุโรป สามารถพูดคุยกับทีมงานของเราได้ที่ ติดต่อสอบถาม BENS
คำถามที่พบบ่อย
รถโค้ชในยุโรป คนขับสามารถขับติดต่อกันได้นานสุดกี่ชั่วโมง?
ตามกฎหมาย Regulation (EC) No 561/2006 หลังขับครบ 4 ชั่วโมง 30 นาที คนขับต้องพักอย่างน้อย 45 นาทีก่อนขับต่อ หรือเลือกแบ่งพักเป็น 15 นาทีตามด้วย 30 นาที
คนขับรถโค้ชขับรถได้สูงสุดวันละกี่ชั่วโมง?
เวลาขับรถสูงสุดถูกจำกัดไว้ที่ 9 ชั่วโมงต่อวัน (ขยายเป็น 10 ชั่วโมงได้ไม่เกิน 2 ครั้งต่อสัปดาห์) และต้องมีเวลาพักผ่อนประจำวันอย่างน้อย 11 ชั่วโมง กฎกำหนดเพดานเวลาขับกับเวลาพักขั้นต่ำแยกกัน ไม่ได้กำหนดเป็นจำนวนชั่วโมงทำงานรวมต่อวัน
ระบบ tachograph ตรวจเช็คข้อมูลอะไรของคนขับรถบ้าง?
อุปกรณ์ digital tachograph บันทึกเวลา ความเร็ว ระยะทาง ตำแหน่งตามจุดที่กฎหมายกำหนด ตัวตนและกิจกรรมของคนขับ รวมถึงข้อมูลการตรวจ สอบเทียบ ซ่อม และเหตุขัดข้อง ซึ่งเจ้าหน้าที่ตรวจได้ทั้งแบบ roadside checks และการตรวจ ณ สถานประกอบการ
หากเกิดปัญหารถติดบนทางด่วน คนขับสามารถขับรถเกินเวลาได้หรือไม่?
ตาม Article 12 หากจำเป็นเพื่อไปถึงจุดหยุดที่เหมาะสม โดยไม่กระทบความปลอดภัยบนถนน คนขับอาจเบี่ยงจากเกณฑ์ได้เท่าที่จำเป็นเพื่อความปลอดภัยของคน รถ หรือสัมภาระ และต้องบันทึกเหตุผลลงใน record sheet, printout หรือ duty roster เมื่อถึงจุดหยุดที่เหมาะสม แต่ไม่สามารถใช้อ้างเพื่อจัดโปรแกรมที่แน่นเกินไปตั้งแต่แรก
ทำไมการจัดทริปเที่ยวยุโรปจึงต้องวางแผนเวลาแวะพักร่วมกับผู้เชี่ยวชาญ?
เนื่องจากกฎหมายของสหภาพยุโรป (EU) กำหนดความรับผิดชอบของบริษัทขนส่งและผู้จัดตารางเดินทาง การวางแผนร่วมกับผู้ที่คุ้นเคยกับกฎจึงช่วยประกอบการวางเส้นทาง เวลาแวะพัก และขอบเขตงานคนขับให้สอดคล้องกับกฎ